Foekje Dillema was een interseks
Sport deelt atleten in, in mannen en vrouwen. Maar er zijn atleten die volgens de sportbonden niet in een van deze categorieen passen. Deze atleten zijn geschorst. Foekje Dillema was een van hen.
Voor deelname aan de EK in Brussel in augustus 1950 moesten alle internationale atletes een certificaat van een gynaecoloog overleggen dat ze volledig vrouw waren. De IAAF heeft deze geslachtstest verplicht gesteld, met als doel om ik citeer "bedriegers en hermafrodieten" uit de competitie te halen. Van een complot opgezet door Fanny en Jan Blankers is absoluut geen sprake.
Afzegging
De keuring van de Nederlandse dames stond gepland op 8 juli 1950.notulen van de Nederlandse Atletiekunie blijkt echter dat Dillema heeft afgezegd voor deze keuring. Als gevolg daarvan is ze op 13 juli voor het leven geschorst.
Y-chromosoom
Uit DNA-onderzoek in nagelaten huidcellen kwam na Dillema's dood vast te staan dat zij een reden had om niet naar de keuring te gaan: ze had mannelijke geslachtskenmerken. In haar DNA is namelijk een (mannelijk) Y-chromosoom aangetoond. Dit chromosoom codeert voor testikels die mogelijk niet geheel zijn ingedaald bij Foekje. Het Y-chromosoom was in de geschiedenis van de seksetesten altijd de reden voor schorsing.
Operatie
In 1952 is Dillema geholpen aan haar klieren in het Gronings Academisch Ziekenhuis. Tijdens deze ingreep zijn met aan zekerheid grenzende waarschijnlijkheid de geslachtsklieren weggenomen. Het lijkt erop dat Dillema al voor de keuring wist dat haar geslachtsontwikkeling verstoord was. Volgens de Atletiekunie ws Dillema een kwee, dat is de volkse benaming voor een interseks (hermafrodiet).
Dillema kreeg naast steun ook veel tegenwerking van andere atleten. Het optreden van de Atletiekunie bij de schorsing was bruut. Ze weigerde daarna ooit nog te spreken over wat haar was overkomen.
In de Andere Tijden documentaire Het mysterie Foekje Dillema uit 2008 werd de vraag beantwoord of Dillema nu man of vrouw was.
Dat uitgangspunt was niet juist, omdat de IAAF ervan uitging dat Foekje - in hun woorden - hermafrodiet was. Ook op die grond zou ze geschorst
zijn.
In opdracht van de NPS werden huidcellen uit kleding van Dillema onderzocht. Daarin vond men Y-chromosomaal DNA.
Dat wil zeggen dat Dillema een Y-chromosoom had (uiteraard naast een X-chromosoom). Volgens de onderzoekers had Dillema
zowel testikel- als eierstokweefsel. Deze conditie wordt in de genetica true hermaphroditism genoemd:
echt hermafroditisme, omdat ze geslachtsklieren van beide seksen heeft.
Deze vrouwen zijn altijd uit de competitie geweerd. In termen van 1950 waren zij hermafrodieten.
Dillema is dus naar de maatstaven van de vorige eeuw geschorst. Naast Dillema zijn tientallen vrouwen vanwege een Y-chromosoom geschorst. De morele discussie behoort te gaan over deze maatstaven. Maar in Nederland blijft het altijd maar hangen in 'was Foekje wel of geen vrouw?' Dat is jammer. Het helpt de vrouwen waarover het gaat geen steek vooruit!
Waarom is Foekje Dillema geschorst? Waarom werd zij geboren als meisje, hoewel ze voorbestemd was jongen te worden? En van wie had ze die mooie krullen? Het e-book Ze zeggen dat ik geen meid ben geeft antwoord op al deze vragen.
Het boek bevat naast een uitleg van de schorsing ook een aantal nieuwe anekdotes uit haar leven. Het boek legt ten slotte uit waarom de nieuwe testosteronbepalingen bij vrouwen onzinnig en discriminerend zijn en afgeschaft zouden moeten worden.
Ze zeggen dat ik geen meid ben kunt u hieronder downloaden als pdf.
2012 Tekst & Redactie: Max Dohle; Vormgeving: Dick Ettema