Foekje Dillema :: was hermafrodiet

Foekje Dillema was "hermafrodiet" (intersekse)

De 200-meterloopster Foekje Dillema is in juli 1950 geschorst omdat ze weigerde naar een verplichte geslachtstest te gaan. Er is lang gespeculeerd over de reden van de schorsing en haar weigering. Mijn veronderstelling dat er een mannelijk Y-chromosoom in het spel was, werd door DNA-onderzoek bevestigd. We gaan ervan uit dat Dillema zowel XX-cellen (vrouw) als XY-cellen (man) had, een conditie die in de genetica ook wel echt hermafroditisme wordt genoemd. We spreken nu liever van interseksualiteit. Interseksuele atletes werden tussen 1950 en 2010 niet toegelaten tot de vrouwencompetitie. Er was in al deze tientallen gevallen sprake van een menselijke tragedie.

Al in de jaren 30 was er veel roddel over bedrog in de vrouwencompetitie. Na de oorlog besloot de Internationale Atletiek Unie daaraan een eind te maken. Voortaan moesten alle deelneemsters aan de internationale wedstrijden een verklaring overleggen van een gyneacoloog dat ze (volledig) vrouw waren. Het doel van de verplichting was om, ik citeer "mannen en hermafrodieten" uit de competitie te halen. Foekje Dillema was het eerste slachtoffer van deze nieuwe procedure.

Afzegging

De keuring van de Nederlandse dames - voor het EK - stond gepland op 8 juli 1950. Uit notulen van de Nederlandse Atletiekunie blijkt echter dat Dillema heeft afgezegd voor deze keuring. Als gevolg daarvan is ze op 13 juli voor het leven geschorst.

Y-chromosoom

Uit DNA-onderzoek in nagelaten huidcellen kwam na Dillema's dood vast te staan dat zij een reden had om niet naar de keuring te gaan: ze had naast vrouwelijke ook mannelijke geslachtskenmerken. De politiek incorrecte term hiervoor is 'hermafrodiet'. Het Y-chromosoom codeert voor testikels, die mogelijk niet geheel zijn ingedaald bij Foekje. Het Y-chromosoom was in de geschiedenis van de seksetesten altijd de reden voor schorsing.

Operatie

In 1952 is Dillema geholpen aan haar klieren in het Gronings Academisch Ziekenhuis. Tijdens deze ingreep zijn met aan zekerheid grenzende waarschijnlijkheid de geslachtsklieren weggenomen. Het lijkt erop dat Dillema al voor de keuring wist dat haar geslachtsontwikkeling verstoord was. Volgens de Atletiekunie was Dillema een kwee, dat is de volkse benaming voor een interseks (of hermafrodiet).

Dillema kreeg naast steun ook veel tegenwerking van andere atleten. Het optreden van de Atletiekunie bij de schorsing was bruut. Ze weigerde daarna ooit nog te spreken over wat haar was overkomen.


True hermaphrodite

In 2008 werd in het forensisch lab van de Erasmus Universiteit de vraag beantwoord of Dillema nu man of vrouw was. Dat uitgangspunt was op zich niet juist, omdat de IAAF ervan uitging dat Foekje - in hun woorden - hermafrodiet was. Ook op die grond zou ze geschorst zijn.
Huidcellen uit kleding van Dillema zijn in het UMC onderzocht. Daarin vond men Y-chromosomaal DNA. Dat wil zeggen dat Dillema een Y-chromosoom had (uiteraard naast een X-chromosoom). Volgens de onderzoekers had Dillema zowel testikel- als eierstokweefsel. Deze conditie wordt in de genetica true hermaphroditism genoemd: echt hermafroditisme, omdat ze geslachtsklieren van beide seksen heeft. Deze vrouwen zijn altijd uit de competitie geweerd. In termen van 1950 waren zij hermafrodieten.

Dillema is dus naar de maatstaven van de vorige eeuw geschorst. Naast Dillema zijn tientallen vrouwen vanwege een Y-chromosoom geschorst. De morele discussie behoort te gaan over deze maatstaven. Maar in Nederland blijft het altijd maar hangen in 'was Foekje wel of geen vrouw?' Dat is jammer. Het helpt de vrouwen waarover het gaat geen steek vooruit!


Nieuw boek

Waarom is Foekje Dillema geschorst? Waarom werd zij geboren als meisje, hoewel ze voorbestemd was jongen te worden? En van wie had ze die mooie krullen? Het e-book Ze zeggen dat ik geen meid ben geeft antwoord op al deze vragen.

Het boek bevat naast een uitleg van de schorsing ook een aantal nieuwe anekdotes uit haar leven. Het boek legt ten slotte uit waarom de nieuwe testosteronbepalingen bij vrouwen onzinnig en discriminerend zijn en afgeschaft zouden moeten worden.

Ze zeggen dat ik geen meid ben kunt u hieronder downloaden als pdf.

PDF van het boek